In veel teams waar wij komen, bestaat een onuitgesproken overtuiging dat gedoe iets is dat je zo snel mogelijk wilt vermijden. Spanning voelt als een verstoring, iets dat moet worden gladgestreken. Mensen willen elkaar niet lastigvallen, ze willen geen onrust veroorzaken en ze willen vooral niet de indruk wekken dat zij het probleem zijn.
Dat is begrijpelijk. Niemand vindt het prettig om in moeilijkheden te stappen. Maar precies dat vermijden van ongemak is vaak de reden dat samenwerking stroef wordt en dat potentieel verspild wordt.
Vermijden kost energie
Iedereen heeft wel eens issues gehad, die hij of zij niet zelf kon oplossen. Wat we doen, is we proberen, proberen en proberen de het probleem op te lossen, maar het lukt niet. En dan denken we: “Even laten zakken”, “Misschien gaat het vanzelf over”.
In de praktijk zien we dat problemen in teams bijna nooit verdwijnen doordat ze worden vermeden. Ze verschuiven, verstoppen zich een tijdje of worden subtieler. Maar uiteindelijk komen ze weer bovendrijven, vaak groter dan ze waren.
Hoe veel energie kost dat? Veel.
Het interessante is dat het team zelf precies weet waar het schuurt, maar dat niemand de eerste stap wil zetten om het op te lossen. Dat heeft niet te maken met onwil maar met de attitude waarmee mensen naar problemen kijken.
Fixed vs. Growth mindset
De psychologen Carol Dweck en haar collega's onderscheiden tussen een fixed mindset en een growth mindset.
Een fixed mindset gaat ervan uit dat de situatie is zoals het is, en dus niet veranderbaar, terwijl een growth mindset gelooft dat deze zaken ontwikkeld kunnen worden door inspanning en toewijding.
In teams waar gedoe wordt vermeden, overheerst vaak een fixed mindset zonder dat mensen zich daarvan bewust zijn. De focus ligt op kunstmatige harmonie, niet op verbetering. Mensen willen positief en professioneel zijn, waardoor scherpe gesprekken als ongepast of te zwaar aanvoelen. Maar juist die gesprekken maken ontwikkeling mogelijk. Daarnaast, wanneer we doen alsof er niks aan de hand is, creëren we een cultuur van afwachten, en kunstmatige harmonie.
Hoe wij ernaar kijken
Wanneer we met teams buiten werken, zien we in een paar minuten welke attitude overheerst. Zodra er een onverwachte situatie ontstaat, zien wij verschillende reacties:
- Mensen die afwachten en hopen dat iemand anders het oplost;
- Mensen die excuses verzinnen om geen actie te ondernemen;
- Mensen die anderen beschuldigen voor het probleem;
- En mensen die actie ondernemen, en een oplossing zoeken.
Niet omdat de ene persoon beter is dan de andere, maar omdat attitude hetgeen is wat onder het zichtbare gedrag schuilt.
Teams die problemen oplossen in plaats van vermijden, werken anders. Zij nemen actie, want zij weten, om het op te lossen, is er beweging nodig. Het team leert dat gedoe niet iets is om bang voor te zijn, maar een signaal dat er iets te ontdekken valt.
Wanneer die houding ontstaat, veranderen teams in snelheid en effectiviteit. Mensen worden opener, afspraken worden duidelijker, samenwerking wordt eerlijker. Kleine spanning blijft klein, omdat het op tijd wordt besproken. Grotere spanning wordt hanteerbaar, omdat het team gewend raakt om onderzoekend te kijken.
Het vraagt een leider die dit gedrag durft te stimuleren en die zelf ook bereid is om gedoe niet langer uit de weg te gaan. Een leider die vragen stelt in plaats van oplossingen aandraagt en die laat zien dat groei belangrijker is dan gelijk hebben.
Tot slot
Herken je dat spanningen in jouw team vooral worden weggeduwd of genegeerd?
Vaak begint de verandering niet bij het probleem zelf maar bij de manier waarop jullie naar het probleem kijken.
Wil je onderzoeken hoe samenwerken en leiderschap binnen jullie organisatie sterker kunnen worden verankerd?
Maak de teamscan om helderheid te creëren waar jouw team staat.
Of volg ons op LinkedIn voor wekelijkse tips over leiderschap, communicatie & samenwerken.
