In veel teams horen wij dat mensen zeggen dat zij goed samenwerken. Wanneer wij doorvragen, blijkt vaak dat zij vooral veel dingen samen doen. Dat klinkt hetzelfde, maar het verschil tussen samenwerken en samendoen is groter dan je zou denken. En precies dat verschil bepaalt of een team effectief wordt of blijft hangen in goede bedoelingen.
Verschillen tussen samenwerken en samen doen
Samendoen betekent dat mensen activiteiten delen. Vergaderen, overleggen, taken oppakken, samen een project doen. Het voelt als samenwerking, omdat iedereen betrokken is en er veel contact is. Maar samendoen zegt niets over de kwaliteit van die samenwerking. Het zegt niets over het benutten van relatieve kwaliteiten, gedragen verantwoordelijkheid, eerlijkheid in gesprekken of het rekening houden met andermans gevoeligheden. Het zegt alleen dat mensen tegelijk bezig zijn.
Samenwerken is iets anders. Samenwerken gaat niet alleen over de activiteit, maar over de manier waarop die activiteit tot stand komt. Het gaat over afstemmen, verantwoordelijkheid nemen, elkaar begrijpen en elkaar aanvullen. En dat vraagt iets anders dan aanwezig zijn of meedoen.
Samenwerken in onze trainingen
Tijdens onze trainingen zien wij dit verschil vaak in onze activiteiten. Een team start enthousiast en helpt elkaar direct. Iedereen is druk bezig en iedereen is betrokken. Het ziet eruit als samenwerking, maar wanneer wij vragen of er rekening gehouden is met relatieve kwaliteiten en valkuilen, blijft het stil. Er wordt samengedaan, maar er wordt niet samengewerkt.
Samen doen ontstaat vaak in teams waarin harmonie, betrokkenheid en sfeer belangrijk zijn. Mensen willen elkaar helpen, niemand wil buiten de groep vallen en iedereen wil graag meedoen. Maar precies daardoor wordt er te weinig gesproken over verwachtingen, verantwoordelijkheid en het doel van de gezamenlijke inspanning. Het voelt goed, maar het is niet altijd effectief. Wanneer kunstmatige harmonie de cultuur is, wordt er geen feedback gegeven, en wanneer er geen feedback wordt gegeven, hanteren mensen een laag standaard.
Wat samenwerking kan creëren
Samenwerken vraagt iets anders. Het vraagt dat mensen niet alleen deelnemen, maar ook eigenaarschap nemen. Dat zij duidelijk zijn over wie wat doet en waarom. Dat zij benoemen wat niet loopt, dat zij elkaar aanspreken en dat zij elkaars kwaliteiten benutten in plaats van elkaars tempo overnemen. Dan gaat de kwaliteit van het resultaat en het proces omhoog, waardoor teamleden op individueel niveau en op organisatorisch niveau meer zullen bereiken.
Wanneer een team leert om van samendoen naar samenwerken te gaan, ontstaat er een andere dynamiek. De energie verschuift van werken op eigen eiland, naar naar gezamenlijk werken naar gezamenlijke doelen. Afspraken worden scherper, verantwoordelijkheden worden duidelijker en resultaten worden efficiënter behaald. Het team voelt nog steeds verbondenheid, maar die verbondenheid wordt gedragen door helderheid in plaats van door gezelligheid.
