Wanneer we met teams werken, horen we vaak dat mensen al van alles hebben geprobeerd om hun samenwerking te verbeteren. Ze hebben nieuwe afspraken gemaakt, nieuwe werkvormen geprobeerd, extra overlegmomenten ingepland en strakkere taakverdeling afgesproken. Soms werkt het een paar dagen, soms een paar weken, maar meestal valt het team daarna terug in het oude patroon.
Dat terugvallen wordt vaak gezien als onwil of gemakzucht, maar wij zien iets anders. Teams vallen niet terug omdat ze niet willen veranderen, maar omdat de verandering niet plaatsvindt op het niveau waar het probleem ontstaat.
Gedrag sturen als oplossing
In de praktijk wordt geprobeerd om zichtbaar gedrag te veranderen. Dat wat we zien; afspraken, acties, taken, structuur. Maar onder dat gedrag ligt een veel grotere laag die bepaalt hoe mensen samenwerken. En die laag wordt vaak niet besproken, omdat die niet zichtbaar en soms lastiger te benoemen is. Onder gedrag ligt attitude. Onder attitude liggen overtuigingen. En onder overtuigingen liggen identiteit en waarden.
Wanneer een team gedrag probeert te veranderen zonder aan attitude te werken, dan verandert er boven water iets, maar blijft onder water alles hetzelfde. En dan is het logisch dat het gedrag vroeg of laat terugveert naar wat het was.
We zien dit bijvoorbeeld wanneer teams duidelijke afspraken maken over aanspreken, verantwoordelijkheid of communicatie. Iedereen zegt ja. Iedereen wil het. Maar zodra de spanning oploopt, gebeurt hetzelfde als voorheen. Niet omdat mensen niet willen, maar omdat hun attitude of overtuiging nog hetzelfde is.
Een team kan bijvoorbeeld de afspraak maken dat iedereen elkaar mag aanspreken. Maar als iemand de overtuiging heeft dat aanspreken kritiek is, of dat spanning schadelijk is voor relaties, dan zal hij die afspraak niet kunnen dragen. De afspraak is dan sterker dan de overtuiging. En dan klapt de verandering dicht zodra het uitdagend wordt.
Hetzelfde gebeurt bij verantwoordelijkheid.
Teams zeggen vaak: “We hebben meer eigenaarschap te tonen.”
Maar als iemand diep van binnen de overtuiging heeft dat falen niet mag, dan blijft eigenaarschap iets wat mooi klinkt maar moeilijk te doen is.
Hoe wij vastzittende teams helpen
Wat we buiten vaak zien, is dat teams binnen enkele minuten laten zien hoe diep een patroon zit. Een opdracht mislukt, iemand wacht af, een ander neemt alles over, iemand anders trekt zich terug. Dat gedrag is niet nieuw. Het gebeurt al maanden, soms jaren. De context maakt het alleen zichtbaar.
Wanneer er een shift in attitude ontstaat, gaat persoonlijke effectiviteit omhoog. Afspraken worden sterker en problemen worden opgelost. Mensen zijn eerlijker over wat ze lastig vinden. En samenwerking krijgt een stevigheid die niet omvalt wanneer het even moeilijk wordt.
Het vraagt leiderschap dat bereid is om onder het zichtbare gedrag te kijken en ruimte te maken voor gesprekken die minder comfortabel zijn maar veel betekenisvoller. Leiders die willen begrijpen wat mensen drijft, wat hen tegenhoudt en wat zij nodig hebben om te groeien.
Tot slot
Wil je onderzoeken hoe vertrouwen en leiderschap binnen jullie organisatie sterker kunnen worden verankerd?
Maak de teamscan om helderheid te creëren waar jouw team staat.
Of volg ons op LinkedIn voor wekelijkse tips over leiderschap, communicatie & samenwerken.
